op stap met een knipoog naar het verleden

Kijkpunten: Westenschouwen

1. Slot Haamstede

Slot Haamstede stamt oorspronkelijk uit de 13e eeuw. De beroemdste bewoner was Witte van Haamstede, een bastaardzoon van Floris V. Het slot is eigendom van Natuurmonumenten en particulier bewoond. Slot Haamstede is ook de naam van het omringende natuurgebied waartoe ook de Zeepeduinen behoren.

2.  Onze lieve Vrouwe op Zee

Aan het Middenpad in de laatste duinpan voor de strandopgang stond in de Middeleeuwen de kapel Onze Lieve Vrouwe op Zee. Samen met wat huisjes eromheen was er een klein dorpje. In de 15e en 16e eeuw werd het een bedevaartsoord. Het gerecht van Zierikzee legde voor lichte vergrijpen als straf een bedevaart naar deze kapel op. Dat gebeurde zo'n 36 keer. Op de kust van Westenschouwen is nog een bedevaartsinsigne van Maria met kind uit de periode 1450 - 1500 gevonden. Eind 1572 ligt de Geuzenvloot voor de kust van de Hollandse en Zeeuwse eilanden. De Watergeuzen veroveren 1 april Den Briel en 17 april wordt de kapel van Onze Lieve Vrouwe op Zee geplunderd. Hierna raakt de kapel in verval, wordt gesloopt en ondergestoven door het zand. In 1907 zijn aan de binnenzijde van de duinen de fundamenten van de kapel bloot gewaaid. De naam Onze Lieve Vrouwe op Zee leeft voort in de in 1959 gebouwde Rooms Katholieke kerk iets ten oosten van Haamstede. Een steen in de gevel herinnert aan de oude bedevaartskapel.

3. Westenschouwen

In de Middeleeuwen ontstond bij de monding van de Schelde een bloeiende vissersplaats met de naam Paalvoetsheide. Deze nederzetting had veel te lijden van de stormen. Daarom werd rond 1300 meer landinwaarts een nieuwe haven aangelegd aan de monding van het riviertje de Amer. Bij de haven werden huizen gebouwd en zo ontstond Westenschouwen. In de 15e eeuw was Westenschouwen de belangrijkste havenplaats van Schouwen. Handel en visserij brachten het dorp tot grote bloei. Toen de hoofdstroom van de Schelde zich verlegde naar het zuiden was het gedaan met de welvaart. De haven en het dorp gingen ten onder aan verzanding. Nu ligt de plek van de oorspronkelijke havenbuurt ongeveer een halve kilometer in zee. Vanaf 1911 zijn op het strand vondsten gedaan van het oude Westenschouwen.    

De sage van de zeemeermin van Westenschouwen heeft een andere verklaring voor de ondergang van het dorp. De vissers van het welvarende dorp vingen op een keer een zeemeermin in hun netten. De echtgenoot van de zeemeermin, de meerman, zwom achter de boot aan tot in de haven. De zeemeermin smeekte om vrijgelaten te worden, maar de vissers lachten haar uit en zij stierf op de kade. De meerman ontstak in woede. Hij gooide een hand vol zand in de haven en profeteerde: "Westenschouwen, 't zal u rouwen. Dat gij genomen hebt mijn vrouwe. Westenschouwen zal vergaan. Alleen de toren zal blijven staan". Nadat deze toren in 1845 is afgebroken wordt de Plompe Toren van het eveneens verdwenen Koudekerke gezien als de resterende toren van Westenschouwen. In de toren die permanent geopend is, wordt de sage verteld.